Erê ez Îranîme?

Îran welatek dêrîne li rojhelata navîne ku ketiye herêma başûrê rojavaya Asiya. Ev welatek bi befir û çîyaye , gelîyên kesik û deştên hişk û bê bare. Iran yêkek ji welatên pir dêrîne. Dîroka wê di  diçe berev 5,000 salan di nav da devleta Mîdya û empiratora Faris cih digirin. Ev xwedîyê  siriştek civan û bedev û her wisa xwedî cih û mekanên dîrokîye.

Iran landika medeniyetê û yêkek ji welatên pir zengîn û bê wêneye li hemo cihanê. Ev hatiye ava kirin ji qewm , netewe û Olên curbicur. Faris, Azerî, Kurd, Beluç, Turkmen û Areb netewên yêk ji duv yêk serekî ne. Li Iranê her wisa qewm û Olên bi kêmanî dijîn ji wana Asorî, Zertoştî, yehodî, û Ermenî ne kû li beşên curbicur jîyana xwe dimeşinin. Ola serekî li Îranê Ola Îslamê ye ku ji her du beşên Şîîe û Sunnî pêk tên, lê ji boy kû piranîya xelkên Îranê Şîîe  ne Ola Şîîe wek Ola formî û dîwanîye welat têt hejmarê.

Lêbelê  hukmiranên Îranê  çicar  pênasî  bi  wê çend kelturî û çend netewî yê neanine. Di demê hukmiraniya  Riza Şa Pehlevî û kurê wî Mohemed Riza di salên(1925- 1979) an piropagendeya yêk  keltur yêk netewe û yêk ziman silogana rojê bo. Evan pir xebat kir da hemo netewên xeyrî Faris esîmîle ken û ji holê raken. Farisî bo zimanê formî û dîwanî û zimanên din wek devokên çîya hatin bi nav kirin û li  xwandingeh û debistan û weşanê hatin qedexe kirin.

Hemo netewên din xeyrî Farisa ji kêmtirîn mafê siruştî û mafê mirov hatin bê par kirin. Li jêr vê sistema mehrom kirin û bê par kirinê, herkesê kû daxwaza xwandina  zimanê  dayîkê yanjî  bi  nav kirina zarokên taze boyî bi gur  keltur u tora xwe kir, diket ber hukmê zîndan û dardakirinê ji aliyê Savakê (hêza parastina Îranê). Ev rijîmek bi tewavî dîktator bo. Şa wek sîbera xwedê û gelên Îranê wek ebid û kûle dihatin hejmartin. Demê ku Şa Îran wek cizîrheha tenahîyê bi nav  dikir, gelên Îranê  gazîya  bimrît dîktator bilid dikirin.

Lê arişe ev bo kû Şa yan ev gazî, nedbihîst yan jî ne di xwast guh lê bît. Û demê ev  gazî guhdarî  kir got, “min denga  berxwedan û serhildana we guhdarî kir” lê ev  bersiv pir  direng  bo. Xomeynî  kû  baş  li  keltur  û  rewşa  jîyana xelkê haydar  bibo, xwe  wek  nunerê  xwedê  bi  nav kir  û evî  şêya  bi  hêsanî  her  biryarekê  red  yanjî  bipejirinît. Evî hemo  partiyên  siyasî  qedexe kirin, û bi  rêka ava  kirina  partiya  cimhurîya îslamî, evî dest  bi  cîbicî  kirina  qanuna  şerîetê  bi  gor  mezheb û Ola  Şîîe  kir. Xomeynî  dirêje  bi  şînpêyên  siyaseta  Şa  kir û berdewam  bo  li  ser  siloganên  berê. Heya îro zêdetir  li 50% xelkên Îranê kû xeyrî  Farisin,  li  mafê  xwandinê bi  zimanê dayîkê bê parin. Heya  îro zêdetir  li  2,000,000  bisirmanên Sunnî li  Tehranê xebatê  diken  bo  çêkirina  mizgevt (camî) ê.

Ez  xwe  wek  Kurdek  Îranî dinasim. Kurd bi kêmî 10% ji  nifosa 70 milyonî ye  Îranê pêk  tine. Lê me  çi  maf  niye ku  em  partîyek  siyasî  ava  ken û  me  maf  niye  kû  bibin  qaymeqam, fermandar, ustandar, wezîr, serokerkan, serokdadwer, endamê civata parastinê, endamê civata şarazaya, serok parleman û  serkomar û  her  wisa  me  maf  niye  kû  bibin  cîgirê  yêkek  ji  wan  pile  û  postên  navbirî. Heya îro hevwelatiyên  min  nikarin  navê  kurdî  li  ser  zarokên  xwe  danên. Di roja  îro  da  ger  em  da  xwaza yêkek  ji  wan  mafên  navbirî  biken  zîndan  cihê  me  û  darda  kirin  li  benda  meye  û  em  bi  hêsanî wek  dujminê  welat  tên  binav  kirin.

Lê  hevwelatiyên  Îranî, heya  demê ez  serbest  û  azad  nebim  li  kurdistana  Îranê, û  heya  xelkên  Azerbaycanê, Turkmenisanê, Ahwaz û Abadanê  serbest û  azad  nebin, tu  wek  Faris  azad  û  serbest  nabî  li Tehranê, Meşhedê, Kirmanê û Isfehanê. Û  heya, demê  kû  mafê  min  yê  siruştî mirovî  bêt  binpê  kirin  û  hurmet  û  kesayetîya  min  neyêt ragirtin, û  pênasa  min  bêt  inkar  kirin,  ev  pisyar  dêbêt  dubare  kirin  erê  gelo  ez Îranî  me? Hejî gotinêye,  ger  em  bixwazin  ku  me  Îranek  mezin  ji  bo  hemo  Îraniya  hebît  bi  bêy  ji  berçav  girtina  reng, Ol  û  nijad, pêdivî  ye  kû  em  ditinên  xwe  bi  gor rastîya  bigihurin. Ji  boy  wê  yêkê  werin  da kelturek pejirandinê  pêk  bînin,  werin  da  rêz  û  hurmetê  ji  yêk  bigrin.  Eve  bi  tinê  rêka  pêkve  jîyan  û  pêşveçûnê  ye.

nsilwanagh@hotmail.com